· Monika Ślusarczyk · Bilanse zdrowia · 4 min read
Szczepionka na grypę — kto dostanie bezpłatnie w sezonie 2026/2027
Grypa to nie zwykłe przeziębienie — co roku powoduje setki tysięcy zgonów na świecie. Sprawdź, komu przysługuje bezpłatne lub refundowane szczepienie i jak je uzyskać przed sezonem.
Według danych Światowej Organizacji Zdrowia na grypę sezonową choruje rocznie nawet miliard osób na świecie, a 290–650 tysięcy umiera z powodu powikłań układu oddechowego. W Polsce sezon grypowy trwa zwykle od listopada do marca — ale wirus zaczyna krążyć już wcześniej. Szczepienie to najskuteczniejsza dostępna metoda ochrony, a część osób może je uzyskać bezpłatnie lub z refundacją NFZ.
Kto może zaszczepić się bezpłatnie
Dla seniorów 65 lat i więcej szczepionka przeciw grypie jest w Polsce bezpłatna — refundacja wynosi 100%, pod warunkiem posiadania ubezpieczenia NFZ. Wystarczy recepta od lekarza POZ; skierowanie nie jest wymagane. Szczepienie można wykonać co rok, optymalnie przed sezonem jesienno-zimowym.
Bezpłatna szczepionka przysługuje też kobietom w ciąży. Aktualna lista wszystkich grup uprawnionych do bezpłatnego lub refundowanego szczepienia przeciw grypie jest dostępna na stronie szczepienia.pzh.gov.pl.
Kto może skorzystać z refundacji — inne grupy
Zasady refundacji szczepionek przeciw grypie zmieniają się co sezon i obejmują różne grupy — dzieci, młodzież, dorosłych z chorobami przewlekłymi oraz osoby starsze. Dla osób w wieku 60 lat i więcej dostępna jest też refundacja 50% na szczepionkę wysokodawkową (Efluelda Tetra), dedykowaną seniorom.
Dokładne warunki kwalifikacji w aktualnym sezonie podaje Ministerstwo Zdrowia — sprawdź aktualną listę na stronie PZH przed umówieniem wizyty.
Jak uzyskać szczepionkę — krok po kroku
- Umów wizytę u lekarza POZ — telefonicznie, przez e-rejestrację lub w rejestracji przychodni.
- Poproś o receptę na szczepionkę przeciw grypie. Lekarz oceni, czy kwalifikujesz się do refundacji i wystawi odpowiedni dokument.
- Zrealizuj receptę w aptece — zanim pójdziesz, zadzwoń i upewnij się, że dana apteka ma aktualnie dostępną szczepionkę lub może ją zamówić.
- Wróć do przychodni lub punktu szczepień z zakupioną szczepionką — albo zapytaj, czy możliwe jest zaszczepienie bezpośrednio w aptece z uprawnieniami do szczepień.
Szczepienie najlepiej wykonać przed sezonem grypowym — optymalnie we wrześniu lub październiku.
Dla kogo szczepienie jest szczególnie ważne
WHO wskazuje, że powikłania grypy najczęściej dotykają:
- osób starszych (65 lat i więcej)
- kobiet w ciąży i noworodków
- dzieci poniżej 5. roku życia
- osób z chorobami przewlekłymi — cukrzycą, chorobami serca, chorobami płuc, chorobami nerek
- osób z obniżoną odpornością, w tym po przeszczepach
Grypa może wywołać zapalenie płuc, zaostrzenie choroby przewlekłej i wymagać hospitalizacji. To szczególnie istotne w przypadku seniorów, dla których infekcja wirusowa może być trudniejsza do opanowania niż u młodszych dorosłych. Jeśli masz 65 lat lub więcej i chcesz wiedzieć, jakie inne szczepienia Ci przysługują, przeczytaj: co seniorom 65+ przysługuje bezpłatnie w ramach szczepień NFZ.
Jak skuteczna i jak bezpieczna jest szczepionka na grypę
Grypa różni się od przeziębienia — objawy pojawiają się nagle, po 1–4 dniach inkubacji, i mogą obejmować wysoką gorączkę, silny ból mięśni i głowy oraz ciężkie osłabienie. Większość zdrowych dorosłych wraca do formy w ciągu tygodnia, jednak w grupach ryzyka choroba może trwać dłużej i prowadzić do poważnych powikłań.
Skuteczność szczepionki wynosi od 40 do 70% w zależności od sezonu. Efekt zależy od dopasowania składu preparatu do krążących wariantów wirusa — a tę decyzję podejmuje WHO co roku na podstawie globalnych danych. Może się więc zdarzyć, że mimo szczepienia zachorujesz, ale przebieg choroby będzie zwykle łagodniejszy.
Dostępne w Polsce szczepionki to preparaty czterowalentne (chronią jednocześnie przed czterema wariantami: dwoma podtypami A i dwoma B). Są to szczepionki inaktywowane — nie zawierają żywego wirusa i są uznawane za bezpieczne dla kobiet w ciąży, seniorów i osób z chorobami przewlekłymi.
Szczepionka wymaga nowej dawki co roku, ponieważ skład jest aktualizowany każdego sezonu — w odpowiedzi na mutacje wirusa. Ubiegłoroczne szczepienie nie chroni w bieżącym sezonie.
Jeśli interesują Cię inne szczepienia zalecane dorosłym, sprawdź też: dawka przypominająca Tdap — kto i kiedy powinien ją wykonać.
Pamiętaj: treści mają charakter edukacyjny i nie zastępują porady lekarskiej. Jeśli masz objawy grypy — nagłą wysoką gorączkę, silny ból mięśni, osłabienie — skontaktuj się z lekarzem POZ lub skorzystaj z teleporady. W przypadku duszności, bólu w klatce piersiowej lub zaburzeń świadomości zadzwoń pod numer alarmowy 112.
