ChUK — bezpłatny program profilaktyki serca i naczyń w POZ

Choroby układu krążenia są przyczyną blisko 42,5% zgonów w europejskim regionie WHO — najwyższy odsetek spośród wszystkich regionów świata. W Polsce umieralność z powodu chorób serca i naczyń należy do najwyższych w Europie. Dobra wiadomość jest taka, że wiele z tych zgonów można zapobiec — pod warunkiem, że wcześnie wykryjemy czynniki ryzyka i zaczniemy działać. Właśnie temu służy Program Profilaktyki Chorób Układu Krążenia, znany jako ChUK.

Czym jest program ChUK

ChUK (Program Profilaktyki Chorób Układu Krążenia) to bezpłatny program NFZ realizowany w każdej przychodni podstawowej opieki zdrowotnej (POZ). Jego główny cel to zmniejszenie o ok. 20% wskaźników zachorowalności i zgonów z przyczyn sercowych i naczyniowych wśród uczestników programu — przez wczesne wykrycie i redukcję czynników ryzyka, takich jak nadciśnienie tętnicze, zaburzenia lipidowe czy wysoki poziom glukozy.

Program obejmuje wywiad lekarski, pomiar ciśnienia tętniczego krwi oraz badania biochemiczne. Na tej podstawie lekarz oblicza indywidualne ryzyko sercowo-naczyniowe i decyduje o dalszym postępowaniu.

„Program profilaktyki ChUK ma na celu podniesienie wiedzy i świadomości pacjentów na temat chorób układu krążenia i zdrowego stylu życia.” — pacjent.gov.pl, Profilaktyka chorób układu krążenia

Czy mam prawo skorzystać — kryteria kwalifikacji

Program jest dostępny dla Ciebie, jeśli spełniasz wszystkie poniższe warunki:

• Wiek: od 35 do 65 lat
• Bez wcześniejszej diagnozy: lekarz wyklucza udział, jeśli zdiagnozowano u Ciebie cukrzycę, schorzenie nerek o charakterze przewlekłym, rodzinną hipercholesterolemię lub określone schorzenia sercowo-naczyniowe (o zakwalifikowaniu decyduje lekarz w trakcie wizyty)
• Przerwa od poprzedniej kontroli: nie byłeś/aś w programie ChUK w ciągu ostatnich 5 lat
• Brak nakładania z Moje Zdrowie: nie korzystałeś/aś z badań w ramach programu Moje Zdrowie w ciągu ostatnich 12 miesięcy

Wszystkie kryteria wynikają z Rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 24 czerwca 2022 r. (Dz.U. z 2022 r. poz. 1355), które weszło w życie 1 lipca 2022 roku.

Jeśli masz wątpliwości co do któregoś warunku — lekarz wyjaśni je podczas rejestracji lub na początku wizyty.

Jak się zgłosić — krok po kroku

1. Zadzwoń lub zapisz się online do swojej przychodni POZ.
2. Powiedz rejestratorce, że chcesz skorzystać z programu profilaktyki chorób układu krążenia (ChUK).
3. Zabierz ze sobą dokument tożsamości — nic więcej nie jest potrzebne. Program jest bezpłatny i realizowany bez skierowania.
4. Przyjdź na umówioną wizytę — zostanie wyznaczona zgodnie z dostępnością lekarza lub pielęgniarki w Twojej placówce.

Każda przychodnia POZ ma obowiązek realizacji programu — jeśli Twoja dotychczasowa placówka nie proponuje ChUK, możesz poprosić o informację przy rejestracji.

Co czeka mnie w placówce

Program realizuje lekarz lub pielęgniarka POZ. Wizyta składa się z dwóch etapów:

Etap 1 — wywiad: pytania o styl życia (dieta, aktywność fizyczna, palenie, spożycie alkoholu, stres), wywiad rodzinny (choroby serca i naczyń u rodziców, rodzeństwa) oraz aktualnie przyjmowane leki. Szczery wywiad to połowa sukcesu — lekarz nie ocenia, lecz zbiera dane potrzebne do oceny ryzyka.

Etap 2 — badania: pomiar ciśnienia tętniczego krwi oraz badania biochemiczne, na które lekarz lub pielęgniarka wystawi skierowanie. Na badania warto przyjść na czczo, żeby wyniki lipidogramu i glukozy były wiarygodne — zapytaj o to przy umawianiu wizyty.

Co po badaniu — cztery możliwe ścieżki

Po otrzymaniu wyników lekarz ocenia ryzyko sercowo-naczyniowe i proponuje jedno z czterech rozwiązań:

1. Ponowna wizyta za 5 lat — jeśli ryzyko jest niskie i nie ma nieprawidłowości. To dobra wiadomość: wróć za 5 lat na kolejną kontrolę w programie.
2. Edukacja zdrowotna i ponowna wizyta za 5 lat — jeśli wyniki są w granicach normy, ale styl życia wymaga korekt (np. za mało ruchu, nadwaga). Lekarz lub pielęgniarka omawia z Tobą zmiany, które możesz wprowadzić.
3. Pozostanie pod kontrolą lekarza POZ poza programem — jeśli wyniki wskazują na podwyższone ryzyko wymagające regularnej obserwacji, ale nie kwalifikującego do specjalisty.
4. Skierowanie do specjalisty — jeśli wyniki wskazują na problem wymagający konsultacji kardiologicznej lub innej.

Decyzję, do której ścieżki trafiasz, podejmuje lekarz — na podstawie Twojego indywidualnego profilu, nie tylko jednego wyniku.

Ankieta 10 dla Serca w aplikacji mojeIKP

Jeśli masz zainstalowaną aplikację mojeIKP, możesz wcześniej wypełnić ankietę „10 dla Serca”. To 10 pytań o czynniki ryzyka sercowo-naczyniowego, które pozwolą Ci wstępnie ocenić, czy jesteś zagrożony/a chorobami serca. Ankieta nie zastępuje programu ChUK, ale może być dobrym impulsem do umówienia się na badania.

Pytania, które warto zadać lekarzowi

Przed lub podczas wizyty warto przygotować kilka pytań:

• Czy moje wyniki kwalifikują mnie do któregoś z czterech wariantów postępowania i co to dla mnie oznacza?
• Czy ciśnienie tętnicze, które zmierzono w programie, wymaga dalszej obserwacji?
• Jak mogę poprawić wyniki przed kolejną kontrolą co 5 lat?
• Czy w mojej sytuacji warto równolegle skorzystać z programu Moje Zdrowie?

Pamiętaj: treści mają charakter edukacyjny i nie zastępują porady lekarskiej. Jeśli odczuwasz ból w klatce piersiowej, duszność, kołatanie serca, nagłe zawroty głowy lub omdlenie — zadzwoń na numer alarmowy 112 lub jedź na izbę przyjęć. Nie czekaj na wizytę profilaktyczną.