Moje Zdrowie czy ChUK — który program profilaktyczny Ci przysługuje

W Polsce działają dwa bezpłatne programy profilaktyczne NFZ skierowane do dorosłych — oba realizowane w Twojej przychodni POZ, oba bez skierowania. Problem w tym, że wiele osób nie wie, czym się różnią i który z nich jest dostępny dla nich w danym momencie. Wyjaśnię to krok po kroku.

Czym są oba programy i co je łączy

Program Moje Zdrowie i Program Profilaktyki Chorób Układu Krążenia (ChUK) to bezpłatne świadczenia profilaktyczne finansowane przez NFZ, dostępne w każdej przychodni podstawowej opieki zdrowotnej (POZ). Nie potrzebujesz skierowania — wystarczy zgłosić się do swojego lekarza rodzinnego lub pielęgniarki.

To, co je odróżnia, to zakres wiekowy, lista badań i — co ważne — kto może, a kto nie może z nich skorzystać.

Ważna zasada kwalifikacji do ChUK: jednym z warunków jest brak udziału w programie Moje Zdrowie w ciągu ostatnich 12 miesięcy. Jeśli więc niedawno zrobiłeś/-aś bilans Moje Zdrowie, możesz na razie poczekać z ChUK — zapytaj lekarza POZ, który program jest dla Ciebie aktualnie dostępny.

Program Moje Zdrowie — dla każdego dorosłego od 20. roku życia

Program Moje Zdrowie to cykliczny bilans zdrowia dostępny dla każdej osoby ubezpieczonej w NFZ, która ukończyła 20. rok życia. Brak górnej granicy wieku. Mogą z niego korzystać zarówno trzydziestolatkowie, jak i seniorzy w każdym wieku. Co ważne — z programu Moje Zdrowie nie wyklucza żadna choroba przewlekła. Osoby z cukrzycą, chorobą wieńcową czy innymi schorzeniami mogą i powinny korzystać z bilansu — to właśnie odróżnia go od ChUK.

Jak często?

• Osoby w wieku 20–49 lat: raz na 5 lat.
• Osoby od 50. roku życia: cyklicznie co kilka lat — konkretny termin ustala lekarz POZ przy pierwszym bilansiowaniu.

Co jest badane?

Pakiet podstawowy obejmuje morfologię krwi, glukozę, kreatyninę z eGFR, lipidogram (cholesterol całkowity, LDL, HDL, triglicerydy), TSH oraz badanie ogólne moczu. Na podstawie wywiadu i ankiety lekarz może zlecić dodatkowe badania: próby wątrobowe, PSA (u mężczyzn), anty-HCV czy Lipoproteinę (a). Wykonywane są też pomiary ciśnienia, wagi, wzrostu, obwodu pasa i BMI.

Po badaniach lekarz opracowuje Indywidualny Plan Zdrowotny (IPZ) — spersonalizowane zalecenia: diety, aktywności, ewentualnego leczenia lub dalszej diagnostyki.

Szczegółowy opis programu znajdziesz w moim wcześniejszym artykule: Program „Moje Zdrowie” — bilans dorosłego co 5 lat w NFZ.

Program ChUK — dla osób 35–65 lat bez poważnych chorób s-n

Program ChUK jest przeznaczony dla osób, u których nie rozpoznano dotychczas chorób układu krążenia, cukrzycy ani przewlekłej choroby nerek. Skupia się na ocenie ryzyka — zanim pojawią się objawy.

Kto może skorzystać? Musisz spełnić wszystkie te warunki:

• wiek od 35 do 65 lat,
• brak rozpoznanej cukrzycy, przewlekłej choroby nerek ani rodzinnej hipercholesterolemii,
• brak poważnych chorób sercowo-naczyniowych (przebyty zawał, udar mózgu, niewydolność serca, choroba wieńcowa),
• brak udziału w ChUK w ciągu ostatnich 5 lat,
• brak udziału w programie Moje Zdrowie w ciągu ostatnich 12 miesięcy.

Łagodne lub umiarkowane nadciśnienie tętnicze zazwyczaj nie wyklucza z programu — lekarz POZ ocenia indywidualnie podczas kwalifikacji.

Co jest badane?

Lekarz lub pielęgniarka POZ zleca badania biochemiczne (glukoza na czczo, lipidogram) oraz wykonuje pomiary (ciśnienie tętnicze, BMI, obwód talii). Na podstawie tych danych i wywiadu o stylu życia obliczane jest 10-letnie ryzyko incydentu sercowo-naczyniowego z użyciem tabel SCORE2.

Który program jest dla Ciebie — klucz decyzyjny

Jak się zapisać — ta sama droga dla obu programów

Oba programy realizowane są bez skierowania:

1. Zadzwoń lub zgłoś się bezpośrednio do rejestracji swojej przychodni POZ.
2. Powiedz, że chcesz skorzystać z programu „Moje Zdrowie” lub ChUK.
3. Wypełnij ankietę — możesz to zrobić wcześniej na Internetowym Koncie Pacjenta (IKP) lub w aplikacji mojeIKP.
4. Na wizytę weź ze sobą jedynie dokument tożsamości.

Termin zostanie wyznaczony zgodnie z dostępnością lekarza lub pielęgniarki w danej przychodni.

Co lekarz zrobi z wynikami

Wyniki obu programów nie kończą się na papierze z laboratorium — to punkt startowy do działania.

Po Moje Zdrowie: lekarz POZ tworzy z Tobą Indywidualny Plan Zdrowotny (IPZ). Jeśli wykryje nieprawidłowości, może skierować Cię do specjalisty lub włączyć leczenie w ramach opieki koordynowanej POZ.

Po ChUK: lekarz oblicza ryzyko sercowo-naczyniowe wg algorytmu SCORE2. Jeśli ryzyko jest niskie — dostajesz zalecenia zdrowotne i wrócisz za 5 lat. Jeśli ryzyko jest duże — lekarz może włączyć leczenie lub wystawić skierowanie do kardiologa.

Podsumowanie

• Moje Zdrowie — od 20. roku życia, bez górnego limitu, co 3–5 lat, choroby przewlekłe nie wykluczają, szerszy pakiet badań z indywidualnym planem (IPZ).
• ChUK — dla osób 35–65 lat bez poważnych rozpoznanych chorób sercowo-naczyniowych, co 5 lat, skupiony na ocenie ryzyka metodą SCORE2.
• Oba programy — Moje Zdrowie i ChUK — są bezpłatne i dostępne bez skierowania w POZ.
• Niedawny bilans Moje Zdrowie? — jednym z warunków ChUK jest brak udziału w Moje Zdrowie przez 12 miesięcy. Lekarz POZ sprawdzi Twój status w systemie.
• Jeśli masz wątpliwości — zapytaj lekarza POZ: „Który program jest dla mnie teraz dostępny?”. Lekarz sprawdzi Twój status w systemie i zakwalifikuje Cię do właściwego.

Pamiętaj: treści mają charakter edukacyjny i nie zastępują porady lekarskiej. Jeśli odczuwasz bóle w klatce piersiowej, duszność, kołatanie serca lub nagłe osłabienie — nie czekaj na termin bilansowy. Zgłoś się niezwłocznie do lekarza POZ lub zadzwoń pod numer alarmowy 112.