· Monika Ślusarczyk · Bilanse zdrowia · 4 min read
Mężczyzna 75+ — jakie badania profilaktyczne wciąż przysługują na NFZ
Skończyłeś 75 lat? Część programów zamknęła się na tym progu, ale profilaktyka trwa. Sprawdź, co wciąż przysługuje Ci bezpłatnie: bilans zdrowia, trzy szczepienia i wizyty specjalistyczne.
Masz 75 lat lub więcej i zastanawiasz się, czy NFZ wciąż ma dla Ciebie coś w kwestii profilaktyki? Ma — i to całkiem sporo. Kilka programów skriningowych kończy swój zakres właśnie w okolicach 75. urodzin, ale to nie znaczy, że profilaktyka się kończy. W tym artykule: co nadal Ci przysługuje.
Co kończy się po 75. roku życia — żebyś wiedział, czego nie szukać
Zanim przejdziemy do tego, co działa, warto znać trzy programy, które zamknęły się dla mężczyzn przed lub w okolicach 75. roku życia:
- LDCT — wczesne wykrywanie raka płuca (dla palaczy i byłych palaczy) — program skierowany do określonych grup wiekowych z górną granicą 74 lat. Po przekroczeniu 74. roku życia program nie jest dostępny.
- Kolonoskopia przesiewowa — dla osób w wieku 50–65 lat, co 10 lat.
- Profilaktyka Chorób Układu Krążenia (ChUK) — program profilaktyczny dla osób 35–65 lat.
To nie znaczy, że lekarz POZ przestaje interesować się Twoim zdrowiem — wręcz przeciwnie. Mowa tu wyłącznie o dedykowanych programach skriningowych NFZ z twardymi kryteriami wiekowymi.
Bilans zdrowia Moje Zdrowie — dla dorosłych w każdym wieku
Program Moje Zdrowie — Bilans Zdrowia Dorosłego Człowieka przysługuje wszystkim dorosłym ubezpieczonym w NFZ od 20. roku życia. W ramach bilansu lekarz POZ może zlecić m.in.:
- morfologię krwi z rozmazem,
- badanie ogólne moczu,
- lipidogram (cholesterol, trójglicerydy),
- glukozę na czczo,
- EKG,
- pomiar ciśnienia tętniczego, masy ciała, BMI,
- ocenę ryzyka chorób przewlekłych i uzależnień.
Jeśli nie korzystałeś z bilansu od kilku lat, warto po prostu zadzwonić do swojej przychodni POZ i umówić się na wizytę profilaktyczną. Nie potrzebujesz skierowania.
Szczepienia ochronne — tu prawa rosną z wiekiem
W kwestii szczepień mężczyźni po 75. roku życia są w relatywnie korzystnej sytuacji. Trzy szczepienia są dostępne z refundacją po ukończeniu 65. roku życia:
Grypa: szczepionka jest bezpłatna dla osób 65 lat i więcej (refundacja 100%). Szczepienie wykonuje się przed każdym sezonem grypowym — najlepiej we wrześniu lub październiku. Dla osób 60+ dostępna jest też wysokodawkowa Efluelda (50% odpłatność) — lekarz doradzi, który wariant jest właściwy.
Pneumokoki: refundacja przysługuje osobom 65 lat i starszym z chorobami przewlekłymi lub obniżoną odpornością — kwalifikację ocenia lekarz. Zapalenie płuc wywołane pneumokokami jest szczególnie groźne u starszych osób i może wymagać hospitalizacji. Schemat szczepienia (jedna lub dwie dawki) dobiera lekarz indywidualnie.
Półpasiec: refundacja dostępna dla osób 65 lat i starszych z podwyższonym ryzykiem zachorowania — lekarz ocenia kwalifikację. Szczepionka podawana jest w dwóch dawkach w odstępie 2–6 miesięcy. Półpasiec u osób starszych może mieć ciężki przebieg z neuralgiką popółpaścową — bólem trwającym miesiącami po wyleczeniu wysypki.
O każdą z tych szczepionek zapytaj podczas wizyty w POZ lub bezpośrednio w aptece przy realizacji recepty.
Dentysta — NFZ finansuje przez całe życie
Świadczenia stomatologiczne na NFZ przysługują dorosłym od 18. roku życia. Obejmują m.in. przeglądy jamy ustnej raz w roku, usuwanie kamienia nazębnego (scaling) raz w roku, leczenie próchnicy, ekstrakcje i zdjęcia RTG.
Zakresy refundowanej protetyki (protezy, mosty) są odrębną kwestią i zależą od konkretnego świadczenia oraz kontraktu danej poradni. Pytaj wprost — „co jest refundowane w moim przypadku?”.
Okulista i dermatolog — dwa badania, o których łatwo zapomnieć
Dwa badania specjalistyczne są rekomendowane niezależnie od górnego limitu wiekowego:
Okulista — pomiar ciśnienia śródgałkowego. Polskie Towarzystwo Okulistyczne rekomenduje pomiar co 2 lata od 40. roku życia. Jaskra postępuje powoli i przez długi czas bezobjawowo — regularna kontrola pozwala ją wykryć, zanim dojdzie do trwałego uszkodzenia wzroku. Skierowanie do okulisty wystawia lekarz POZ.
Dermatolog — kontrola znamion. Akademia Czerniaka rekomenduje coroczną kontrolę dermatoskopową wszystkich znamion na skórze. Czerniak jest jednym z nowotworów, w których wczesne wykrycie radykalnie poprawia rokowanie. Badanie jest bezbolesne i trwa kilkanaście minut. Więcej o tym, jak się zapisać i co obejmuje wizyta, opisuję w osobnym artykule: Badanie znamion u dermatologa — kto powinien i jak się zapisać.
Urolog — co warto omówić z lekarzem
Badanie PSA (antygen specyficzny dla prostaty) bywa zalecane starszym mężczyznom, ale nie istnieje jeden ogólnopolski program skriningowy z jasno określonymi kryteriami wiekowymi dla tej grupy. Wartość diagnostyczna PSA jest indywidualna i zależy od wielu czynników. Najlepiej omówić to wprost z lekarzem POZ lub urologiem na wizycie — zapytaj: „Czy moje wyniki i historia choroby uzasadniają regularny pomiar PSA?”.
Warto też wiedzieć, że mężczyźni powyżej 65. roku życia mają dostępne USG profilaktyczne tętniaka aorty brzusznej — to badanie wykonane jednorazowo ratuje życie w przypadku bezobjawowego tętniaka.
Pamiętaj: treści na tym serwisie mają charakter edukacyjny i nie zastępują porady lekarskiej. Jeśli masz pytania dotyczące swojego zdrowia lub wyników badań — skontaktuj się ze swoim lekarzem POZ lub umów wizytę u właściwego specjalisty.
