· Monika Ślusarczyk · Bilanse zdrowia · 4 min read
Migotanie przedsionków — cichy sprawca udaru, który można wykryć w POZ
Migotanie przedsionków często nie daje objawów, a mimo to istotnie podwyższa ryzyko udaru mózgu. Dowiedz się, kogo dotyczy, jak się objawia i kiedy sprawdzić rytm serca w ramach programów NFZ.
Choroby układu krążenia odpowiadają za około 32% wszystkich zgonów na świecie — i 85% z tych śmierci wynika z zawału serca lub udaru mózgu. Jedną z ważniejszych, ale często niedocenianych przyczyn udaru jest migotanie przedsionków (potocznie AFib lub FA). Dlatego chcę Ci pokazać, czym jest ta arytmia, kogo dotyczy i kiedy warto sprawdzić swój rytm serca — nawet jeśli nic Cię nie boli.
Co to jest migotanie przedsionków?
Migotanie przedsionków to zaburzenie rytmu serca, w którym górne komory serca (przedsionki) kurczą się szybko i chaotycznie zamiast regularnie. W efekcie krew nie jest pompowana w pełni sprawnie, co może prowadzić do tworzenia się skrzeplin — a skrzeplina z serca może trafia do mózgu i wywołać udar.
Polskie Towarzystwo Kardiologiczne (PTKardio) opracowuje i wdraża wytyczne dotyczące leczenia migotania przedsionków w Polsce, opierając się na wytycznych Europejskiego Towarzystwa Kardiologicznego. To najczęstsza trwała arytmia serca u dorosłych — jej ryzyko rośnie wyraźnie z wiekiem.
Kto jest w grupie ryzyka?
Migotanie przedsionków częściej dotyka osób, które:
- mają powyżej 60 lat — ryzyko rośnie stopniowo z wiekiem (wytyczne PTKardio dot. migotania przedsionków)
- chorują na nadciśnienie tętnicze
- mają cukrzycę lub otyłość
- są po przebytych chorobach serca (niewydolność, wady zastawkowe, zawał)
- regularnie spożywają alkohol lub palą tytoń
- cierpią na bezdech senny
Wiek i nadciśnienie to dwa najważniejsze czynniki — dlatego regularna kontrola ciśnienia jest tak istotna. Jeśli chcesz dowiedzieć się, jak prawidłowo mierzyć ciśnienie w domu, zajrzyj do mojego wpisu o profilaktyce nadciśnienia tętniczego.
Dlaczego migotanie przedsionków bywa niezauważone?
To pytanie, które zaskakuje wiele osób. AFib często nie daje żadnych dolegliwości — człowiek czuje się normalnie, a tymczasem serce bije nieregularnie. Część osób odczuwa:
- kołatanie serca lub uczucie „przerw” w jego biciu
- duszność przy wysiłku lub w spoczynku
- zmęczenie nieproporcjonalne do aktywności
- zawroty głowy lub zasłabnięcia
Jeśli któryś z tych objawów pojawia się nawracająco, warto zgłosić się do lekarza POZ. Ale nawet ich brak nie wyklucza arytmii — dlatego właśnie sprawdzanie rytmu serca podczas wizyt profilaktycznych ma sens.
Jak wykrywa się migotanie przedsionków?
Podstawowe badanie to EKG — elektrokardiogram rejestruje rytm serca i pozwala jednoznacznie potwierdzić lub wykluczyć migotanie przedsionków w chwili badania. Jeśli arytmia pojawia się napadowo (nie cały czas), lekarz może zlecić holter EKG — rejestrator noszony przez 24–48 godzin, który rejestruje każde uderzenie serca w tym czasie.
Coraz popularniejsze są też przenośne urządzenia i zegarki z funkcją pomiaru EKG lub wykrywania nieregularnego rytmu — mogą naprowadzić na problem, ale nie zastępują badania u lekarza.
Szczegółowo o tym, kiedy warto wykonać EKG profilaktycznie, pisałam już we wpisie: EKG profilaktyczne — kiedy i co wykrywa.
Kiedy sprawdzić rytm serca w programach NFZ?
Dwa programy profilaktyczne NFZ uwzględniają pomiar tętna jako element wizyty:
Program Moje Zdrowie (nfz.gov.pl) — dostępny dla każdej osoby od 20. roku życia bez górnej granicy wieku. W ramach wizyty podsumowującej personel POZ sprawdza m.in. tętno (obok ciśnienia, masy ciała, BMI, WHR). Nieregularne tętno jest sygnałem do dalszej diagnostyki.
Program ChUK (profilaktyki chorób układu krążenia, nfz.gov.pl) — skierowany do osób w wieku 35–65 lat, realizowany co 5 lat w POZ bez skierowania. Obejmuje pomiar ciśnienia, BMI oraz badania krwi (cholesterol całkowity, LDL, HDL, trójglicerydy, glukoza). Podczas wizyty lekarz lub pielęgniarka mogą też ocenić regularność tętna.
Jeśli przysługuje Ci któryś z tych programów — skontaktuj się ze swoją przychodnią POZ. Wystarczy wypełnić ankietę online na Internetowym Koncie Pacjenta (IKP) lub bezpośrednio w przychodni, żeby uruchomić udział w programie Moje Zdrowie.
Co zrobić, jeśli czujesz nieregularny rytm?
Zgłoś się do lekarza POZ — opisz, kiedy pojawiają się objawy, jak długo trwają i czy masz inne choroby przewlekłe. Lekarz zleci EKG lub skieruje do kardiologa, jeśli uzna to za konieczne.
Nie odkładaj tej wizyty, licząc że „samo przejdzie”. Migotanie przedsionków wykryte wcześnie daje lekarzom czas na wdrożenie odpowiedniego leczenia — tym samym zmniejszając ryzyko powikłań.
Pamiętaj: treści tego wpisu mają charakter edukacyjny i nie zastępują porady lekarskiej. Jeśli odczuwasz kołatania serca, duszność, zasłabnięcia lub nieregularne bicie serca — skontaktuj się ze swoim lekarzem POZ lub zadzwoń na bezpłatną infolinię NFZ: 800 190 590 (czynna całą dobę).
