Skala SCORE2 — co oblicza lekarz podczas wizyty w programie ChUK

Po wizycie w ramach programu ChUK wielu pacjentów słyszy od lekarza lub pielęgniarki hasło „SCORE2” albo „ryzyko sercowo-naczyniowe”. Wynik zapisany w dokumentacji bywa liczony w procentach i nie zawsze jest od razu jasne, co oznacza. Ten artykuł wyjaśnia, czym jest ta skala i dlaczego Program Profilaktyki Chorób Układu Krążenia NFZ ją stosuje.

Co to jest program ChUK?

Program Profilaktyki Chorób Układu Krążenia (ChUK) to bezpłatne badanie NFZ dla dorosłych w wieku 35–65 lat bez rozpoznanych chorób sercowo-naczyniowych, cukrzycy ani przewlekłej choroby nerek. Nie wymaga skierowania — wystarczy zgłosić się do przychodni POZ. Z programu można korzystać raz na 5 lat. W 2023 roku skorzystało z niego ponad 570 tysięcy osób.

Podczas wizyty lekarz lub pielęgniarka mierzy ciśnienie tętnicze, oblicza BMI oraz zleca badania krwi: cholesterol całkowity, LDL-C (cholesterol „zły”), HDL-C (cholesterol „dobry”), trójglicerydy i glukozę na czczo. Na podstawie tych wyników oraz kilku dodatkowych informacji (wiek, płeć, palenie tytoniu) wylicza się wynik SCORE2.

Co to jest SCORE2?

SCORE2 (Systematic Coronary Risk Evaluation 2) to algorytm opracowany przez Europejskie Towarzystwo Kardiologiczne (ESC), który szacuje, jak duże jest prawdopodobieństwo zawału serca, udaru niedokrwiennego lub zgonu z przyczyn sercowo-naczyniowych w ciągu najbliższych 10 lat u osoby, która nie ma jeszcze rozpoznanej choroby serca ani naczyń.

Zgodnie z aktualizacją wytycznych ESC/EAS z 2025 roku algorytm SCORE2 zastąpił starszą skalę SCORE. Kluczowe różnice:

• Nowa skala ocenia nie tylko ryzyko zgonu, ale też ryzyko zawału i udaru, które nie skończyły się zgonem — przez co jest bardziej czuła.
• Jako dane wejściowe używa stężenia cholesterolu non-HDL (całkowity cholesterol minus HDL-C), a nie samego cholesterolu całkowitego.
• Obejmuje osoby w wieku 40–89 lat (starsza skala kończyła się na 70 latach).

Dla osób powyżej 70. roku życia stosuje się wariant SCORE2-OP (Older Persons).

Co SCORE2 uwzględnia?

Algorytm oblicza ryzyko na podstawie pięciu informacji:

• Wiek — ryzyko rośnie z wiekiem
• Płeć
• Ciśnienie tętnicze skurczowe (mmHg)
• Stężenie cholesterolu non-HDL (mmol/l)
• Palenie tytoniu (tak/nie)

Wynik jest wyrażony w procentach i odnosi się do 10 lat. Polska należy do grupy krajów o wysokim ryzyku CVD w klasyfikacji ESC, co jest uwzględniane w kalibracji algorytmu.

Co oznaczają kategorie ryzyka?

Wytyczne ESC/EAS 2025 definiują cztery kategorie ryzyka sercowo-naczyniowego dla osób bez rozpoznanej choroby sercowo-naczyniowej:

Do kategorii bardzo wysokiego ryzyka kwalifikują się także osoby z udokumentowaną chorobą sercowo-naczyniową, cukrzycą z powikłaniami narządowymi lub ciężką przewlekłą chorobą nerek — niezależnie od wartości SCORE2.

Należy pamiętać, że te progi są punktami orientacyjnymi dla lekarza, a nie gotową diagnozą dla pacjenta. Sam algorytm ESC podkreśla, że ryzyko stanowi kontinuum, a progi decyzyjne są częściowo arbitralne — dlatego lekarz bierze pod uwagę dodatkowe czynniki ryzyka (np. otyłość, wywiad rodzinny, stres psychospołeczny), które mogą przesunąć ocenę ku wyższej kategorii.

Co robi lekarz z wynikiem?

Wynik SCORE2 jest punktem wyjścia do rozmowy o dalszych krokach. Przy niskim i umiarkowanym ryzyku lekarz zazwyczaj omawia zmiany stylu życia: regularne pomiary ciśnienia, ograniczenie soli i tłuszczów nasyconych, rzucenie palenia, aktywność fizyczną. Przy wysokim i bardzo wysokim ryzyku rozważa się dodatkowo badania diagnostyczne lub leczenie — decyzja należy do lekarza i zależy od pełnego obrazu klinicznego.

Jeśli w trakcie ChUK zostanie wykryta choroba lub istotny czynnik ryzyka, pacjent otrzymuje skierowanie do specjalisty lub na dodatkowe badania.

Dla kogo ChUK jest szczególnie ważny?

Program ChUK jest skierowany do osób w wieku 35–65 lat, które dotąd nie miały rozpoznanej choroby sercowo-naczyniowej. To właśnie u nich profilaktyczna ocena ryzyka ma największy sens — pozwala wykryć podwyższone ryzyko, zanim pojawią się objawy.

Warto przypomnieć, że do udziału kwalifikują osoby bez rozpoznanej cukrzycy, przewlekłej choroby nerek lub rodzinnej hipercholesterolemii. Osoby z tymi schorzeniami są objęte innymi programami lub wymagają opieki specjalistycznej.

Jak skorzystać z programu?

Wystarczy zgłosić się do dowolnej przychodni POZ bez skierowania. Program jest bezpłatny dla osób ubezpieczonych w NFZ. Szczegóły dotyczące placówek i godzin przyjęć można sprawdzić bezpośrednio w rejestracji.

Treści na tej stronie mają charakter wyłącznie edukacyjny i nie zastępują porady lekarskiej ani indywidualnej oceny stanu zdrowia. Jeśli wynik wizyty w programie ChUK budzi wątpliwości lub pytania, warto omówić je z lekarzem POZ. Objawem alarmowym wymagającym natychmiastowej konsultacji medycznej jest nagły silny ból w klatce piersiowej, szczególnie promieniujący do lewego ramienia lub żuchwy.