· Monika Ślusarczyk · Bilanse zdrowia · 3 min read
Szczepionka na RSV — dla kogo bezpłatna w Polsce i dlaczego warto
RSV to powszechny wirus oddechowy, który każdej zimy trafia do szpitala dziesiątki tysięcy seniorów. Sprawdź, komu przysługuje bezpłatne lub refundowane szczepienie i jak je uzyskać przed sezonem.
RSV — wirus, który dla seniora znaczy więcej niż przeziębienie
RSV, czyli syncytialny wirus oddechowy, to jeden z najczęstszych patogenów układu oddechowego. Większość dorosłych przechodziła go wielokrotnie — zazwyczaj w postaci łagodnej infekcji górnych dróg oddechowych przypominającej zwykłe przeziębienie. Problem pojawia się u seniorów i osób z chorobami przewlekłymi: u nich RSV może doprowadzić do zapalenia płuc lub zapalenia oskrzelików wymagającego hospitalizacji.
Kluczowy fakt: nie istnieje leczenie przyczynowe RSV — stosuje się wyłącznie leczenie objawowe. Profilaktyka w postaci szczepienia pozostaje jedyną skuteczną metodą ochrony.
W Polsce w 2024 roku zarejestrowano 41 631 przypadków RSV — niemal czterokrotnie więcej niż rok wcześniej. Sezon zakażeń trwa od października/listopada do kwietnia/maja, czyli praktycznie przez całą polską jesień i zimę.
Kto jest szczególnie narażony na ciężki przebieg RSV
Według zaleceń PZH do grup wysokiego ryzyka ciężkiego przebiegu zakażenia należą:
- osoby po 60. roku życia,
- osoby z chorobami serca lub przewlekłymi chorobami płuc,
- osoby z cukrzycą,
- osoby z chorobami nerek lub schorzeniami hematologicznymi,
- osoby z obniżoną odpornością,
- pensjonariusze domów opieki po 60. roku życia.
W tej grupie RSV przebiega ciężej niż u zdrowych dorosłych w średnim wieku i znacznie częściej kończy się hospitalizacją.
Dla kogo szczepionka jest bezpłatna lub refundowana
Schemat refundacji w Polsce w sezonie 2026/2027:
| Wiek / Status | Refundacja |
|---|---|
| 65 lat i więcej | Bezpłatna (Abrysvo i Arexvy) |
| 60–64 lata | 50% refundacja apteczna |
| Kobiety w ciąży | Bezpłatna (Abrysvo) |
| Poniżej 60 lat bez dodatkowych wskazań | Pełna odpłatność |
We wszystkich przypadkach wymagana jest recepta z kodem „S”.
Jakie szczepionki są dostępne w Polsce
W Polsce zarejestrowane są dwie szczepionki przeciwko RSV dla osób 60+ — obie należą do grupy szczepionek inaktywowanych:
Abrysvo — w badaniach klinicznych wykazała:
- blisko 67% skuteczności w zapobieganiu zakażeniom dolnych dróg oddechowych u osób 60+,
- ponad 85% skuteczności w zapobieganiu ciężkim zakażeniom.
Arexvy — w badaniach klinicznych wykazała:
- 82,6% skuteczności ogólnej w zapobieganiu zakażeniom dolnych dróg oddechowych,
- 94,6% skuteczności u osób z co najmniej jedną chorobą współistniejącą.
Obie szczepionki podaje się w schemacie jednorazowym — 1 dawka domięśniowo. Nie ma potrzeby powtarzania szczepienia w tym samym sezonie.
Jak uzyskać szczepienie RSV — krok po kroku
- Wizyta u lekarza — skontaktuj się z lekarzem POZ lub internistą i poproś o receptę na szczepionkę przeciwko RSV z kodem „S”.
- Realizacja recepty — zrealizuj receptę w aptece z kontraktem NFZ lub umów się bezpośrednio na szczepienie.
- Termin — najlepszy moment to przed szczytem sezonu RSV, czyli od października do listopada. Szczepionkę RSV można podać jednocześnie ze szczepionką przeciwgrypową.
Bezpieczeństwo i typowe objawy niepożądane
Obie szczepionki są dobrze tolerowane. Według danych PZH najczęstsze objawy niepożądane to ból w miejscu wstrzyknięcia, zmęczenie, bóle mięśni, głowy i stawów — są one na ogół łagodne i przemijają samoczynnie w ciągu kilku dni. Poważne działania niepożądane należą do rzadkości. Osoby z alergiami lub innymi przeciwwskazaniami powinny omówić szczepienie z lekarzem przed jego wykonaniem.
Dlaczego poziom zaszczepienia pozostaje niski
W sezonie 2025/2026 z bezpłatnego szczepienia RSV skorzystało zaledwie 6,9% osób w grupie 65+, mimo że program działa od ubiegłego roku. Tymczasem RSV jest istotną przyczyną hospitalizacji oddechowych wśród seniorów — zwłaszcza tych z chorobami towarzyszącymi, u których skuteczność szczepionki Arexvy przekroczyła 94%.
Szczepienie RSV nie wymaga skierowania do specjalisty ani dodatkowej diagnostyki — wystarczy wizyta u lekarza pierwszego kontaktu. Seniorzy, którzy korzystają z bezpłatnych szczepień na grypę, pneumokoki i półpasiec, mogą w tym samym sezonie dołączyć do nich szczepienie przeciw RSV, co pozwala zamknąć ochronę przed czterema poważnymi infekcjami oddechowymi.
Warto też zaplanować w tym samym czasie szczepienie przeciw pneumokokom — jesień to dobry moment, by załatwić kilka szczepień podczas jednej wizyty.
Pamiętaj: treści mają charakter edukacyjny i nie zastępują porady lekarskiej. Przed podjęciem decyzji o szczepieniu skonsultuj się z lekarzem POZ lub farmaceutą.
